Östareich

Article on other languages:

Der Àrtikl is im Dialekt Stådt-Såizburgarisch gschriem worn.
Da Titl vum Artikl is meadeitig. Weidare Bedeitungen findt ma unta Östareich (Begriffsklärung).

Republik Österreich

Flagge Österreichs
Östareichischs Wåbbm
(Details) (Details)
Ãmtsspråch Daitsch
Regionàle Ãmtsspråchn:
Kroatisch, Slowénisch, Ungarisch
Ãnerkãnnt:
Östareichische Gebärdnspråch
Hauptstådt Wean
Stååtsform Parlamentàrische Repubblik
Stååtsobahaupt Bundespräsident Heinz Fischa
Regiarungsschef Bundeskãnzla Werna Faymann
Flächn (112.) 83.871[1] km²
Eînwohnazåih (89.) 8.316.000 (1. Juli 2007)
Bevökarungsdichtn (78.) 99 Eînwohna pro km²
BIP

Totàl (Nominàl)
Totàl (PPP)
BIP/Eînw. (Nominàl)
BIP/Eînw. (PPP)

2006

(26.) $322 Mrd.
(35.) $267 Mrd.
(12.) $37.117
(9.) $34.600

HDI (14.) 0,944
Währung Euro (€) 1 Euro = 100 Cent
Grindung Herzogtum: 1156
Kaisatum: 1804
Repubblik: 1918

2. Repubblik: 1945 (suwarän åb 1955)

Nazionàlhymne Land der Berge, Land am Strome
Nazionàlfeiatåg 26. Oktowa (Beschluss vôm Naitràlitätsgsétz)
Zeitzone UTC+1 MEZ
UTC+2 MESZ (März - Oktowa)
Kfz-Kennzeichn A
Internet-TLD .at
Telefonvorwåih +43 (Details)

D' Repubblik Östareich, oda à Éstareich oda Èstareich, is à demokratischa, födaràla Bundesstååt mittn in Europa. Dés Lãnd is schô seid 1955 Mitgliad in da UNO und seid 1995 in da Europäischn Unjon. Im Nordn grenzt's ãn an Freistååt Bayan in Daitschlãnd, ãn d' Tschechei und im Ostn ãn d' Slowàkei und ãn Ungarn, im Südn ãn Slowénien und Italien und im Westn ãn d' Schweiz und Liachtnstâ.

Weitare Bezeichnungen vô Östareich in dé jeweiling Lãndesspråchn lautn wia foigt:

Inhoitsvazeichnis

Geogràfie

Hauptàrtikl: Geogràfie vô Östareich

Östareich dastreggt sé in west-östlicha Richtung üwa maximàl 575 km und in nord-südlicha Richtung üwa 294 km.

Etwoa 60 % vôm Stååtsgebiet san gebirgig und håm an Ãteil ãn d' Oståipm (vuråim Tirola Zentràlåipm, Hohn- und Niadan Tauan, Nördlichn- und Südlichn Kåikåipm und da Weanawåid) weshåib 's Lãnd à oft åis Åipmrepubblik bezeichnet wird. Nördlich vô da Donau liegt in Owa- und Niedaöstareich d' Behmische Màssn, a åids Rumpfgebirg, vô dem d' Auslaifa bis in d' Tschechei und Bayan reichn. Danåch schliaßn schô dé Klànen Karpàtn ã.

Dé großn Ebenen lieng im Ostn entlãng vô da Donau, vuråim 's Åipmvurlãnd und 's Weana Beggn mid 'm Màrchföid sowia da südlichn Steiamårk, dé weng ihra Lãndschåftsähnlichkeit zur Toskàna, à oft „Steirische Toskàna“ gnãnnt wird.

's Burnglãnd, östlich vôm Åipm-Karpàtn-Bong, lauft in d' Pànnonische Tiafeemne aus und weist sowoih lãndschåftlich åis à klimatische Ähnlichkeitn zum östlichn Nåchbårn Ungarn auf, zua dem 's bis 1921 ghert håd.

Vô da Gsãmtflächn vô Östareich (83.871,1 km²) entfåin guad a Viartl auf Tiaf- und Hügllända. Nur 32 % lieng tiafa åis 500 m, 43 % vô da Lãndesflächn san bewåidet.

Da tiafste Punkt vô Östareich liegt in da Gmoâ Àpetlon im Ortsteil Hedwighof im Burnglãnd mid 114 m ü. À.

Großlãndschåftn

Dé fümf Großlãndschåftn vô Östareich san:

Berg

Dé hechstn Berg in Östareich san dé Dreitausnda und san in dé Oståipm. Mid 3.798 m is da Großgloggna in d' Hohn Tauan da hechste Berg. Gfoigt wird a vô dé Gipfé vô da Wüidspitzn mid 3.774 m und da Weißkugl mid 3.738 m wöiche beide in d' Ötztåia Åipm lieng.

Dé Gebirgslãndschåft is vô großa Bedaitung firn Turismus, es gibt vüi Wintasportgebiete, im Summa bietn sé Möglichkeitn zum Bergwãndan und Klettan ã.

Nåchfoignd a Listn vô d' hechstn Berg vô Östareich:

Nãm Hechn Lokàlisazion
1. Großgloggna 3798 m Hohn Tauan
2. Wüidspitzn 3774 m Ötztåia Åipm
3. Weißkugl 3738 m Ötztåia Åipm
4. Grossvenediga 3666 m Hohn Tauan
5. Hintara Brochkoge 3628 m Ötztåia Åipm
6. Hintare Schwärzn 3624 m Ötztåia Åipm
7. Similaun 3599 m Ötztåia Åipm
8. Großs Wiasbåchhorn 3564 m Hohn Tauan
9. Raina Horn 3560 m Hohn Tauan
10. Großa Ramoikoge 3550 m Ötztåia Åipm

Seen

Schau à unta: Listn vô dé Seen in Östareich

Da Naisiedla See bei Podasdorf

Da greßte See is da Naisiedla See im Burnglãnd, der mid ungefähr 77 % seine Gsãmtflächn vô 315 km² in Östareich liegt (da Rest ghert zu Ungarn), gfoigt vôm Àttasee mid 46 km² und 'm Traunsee mid 24 km², beide in Owaöstareich. À da Bodnsee mid seine 536 km² am Dreiländaégg mid Daitschlãnd (Bayan und Bådn-Württmberg) und da Schweiz lieng zu am klànen Ãteil auf östareichischm Stååtsgebiet. Ålladings san d' Grenzn auf 'm Bodnsee néd exàkt bestimmt.

Firn Summaturismus håm d' Seen neem d' Berg a große Bedaitung, insbsundare d' Kärntna Seen und déjening vôm Såizkãmmaguat. Dé bekãnntestn san da

Flüsse

Schau à unta: Listn vô dé Flüsse in Östareich

Donau bei Wean

Da greßte Teil vô Östareich, 80.566 km², wird üwa d' Donau zum Schwårzn Mea entwässat, nur klàne Gebiete im Westn üwan Rhein (2.366 km²) und im Nordn üwa d' Elbe (918 km²) zur Nordsee hî.

Große Neemflüsse vô da Donau san (vô Westn nåch Ostn):

Lech, Isàr und Inn, dé in Bayan in d' Donau mündn wöiche Tiroi etwässan, dé in 'n Inn mündende Såizåch entwässat Såizburg (ausgnumma da Lungau und Teile vôm Pongau).

Traû, Enns, Ibbs, Erlauf, Pialåch, Traisn, Weanfluss und Fischa entwässan dé südlich vô da Donau (rechtsufrig) glengnen Gebiete vô Owaöstareich, vô da Steiamårk, Niadaöstareich und Wean.

Große und Klàne Müih, Rodl und Aist, Kåmp, Göllasbåch und Ruaßbåch sowia Thaia ãn da Nord- und dé Màrch ãn da Ostgrenz entwässan dé nördlich vô da Donau (linksufrig) gelengnen Gebiete vô Owaöstareich und Niadaöstareich.

Lânsitz is zwår auf Grund ihra Gress néd vô Bedaitung, is jedoch åwa da ânzige östareichische Fluss, wöicha vô Niadaöstareich üwa Tschechien zur Elbe hî entwässat.

Mur entwässat 'n Såizburga Lungau und d' Steiamårk; sé mündt in Kroàzien in d' Drau, dé wiedarum Kärntn und Osttiroi entwässat. Dé Drau mündt in Kroàzien ãn da Grenz zu Serbien in d' Donau.

Da Rhein entwässat dé greßtn Teile vô Voràrlberg, durchfliaßt 'n Bodnsee und mündt in d' Nordsee.

Gschicht

Hauptàrtikl: Gschicht vô Östareich

Urgschicht bis 15 v. Kr.

Hauptàrtikl: Urgschicht vô Östareich

Dé öidestn Spurn vô da Ãwesnheit vô Menschn in Östareich ghern an Mittlpaläolithikum (da Zeid vô d' Neãndathåla) ã. Vüi vô d' Fundstöin lieng in Niadaöstareich, d' bekãnntestn befindn sé in da Wåchau (drunta à d' Fundorte vô dé beidn öidestn östareichischn Kunstwerke, d' figürlichn Fraundårstellungen vô da sognãnntn "Tãnzendn Fanny" vô Stràtzing/Kréms-Rehberg und da "Wenus vô Wüindorf).

Nåch da schrittweisn Besiadelung vô ålle Regionen vô Östareich in da Jungstâzeid steht d' Kupfazeid im Zeichn vô da Erschliaßung vô Rohstoffvurkommen, vuråim Kupfa. Aus dera Zeid stãmmt à da Fund vô da berühmtestn Gletschamumie "Ötzi" im östareichisch-italienischn Grenzgebiet.

Währnd da Brôßezeid zwischn 3. und 'm 1. Jåhrtausnd vur Kristus san imma mehr greßare Hãndlszentren und à Beféstigungen , vurwiengd in Rohstoff-Åbbaugebiete, errichtet worn. Im Umkreis vô Håistådt håd dé sîstemàtische Gwinnung vô Såiz ãgfãnga (Nåch dém Ort is à dé öidane Periodn vô da Eiszeid, d' Håistådtzeid, benãnnt worn). Dé jüngane Eisnzeid (à Latène-Kultur gnãnnt) steht im Zeichn vô d' Köitn, wöiche im Südn und Ostn vôm haiding Östareich 's erste Stååtsgebüide errichtt håm (da Westn is in dera Zeid vô d' Räzia bsiedlt worn).

Römische Prowinz und Vökawãndarung 15 bis 700 v. Kr.

Römische Prowinzn und Orte aufm Gebiet vôm haiding Östareich
Heidntor bei Carnuntum

Da greßte Teil vôm haiding östareichischn Stååtsgebiet is um 15 v. Kr. vôm Römischn Reich bsétzt worn. Da römische Kaisa Claudius håd währnd seina Herrschåft (41 - 54 n. Kr.) dé römische Prowinz Regnum Noricum eîgricht, dés d' Grenzn vô an Großteil vôm haiding Östareich umfåsst håd. Dé östlich vô Vindobona ('m haiting Wean) glengne Stådt Carnuntum is d' greßte römische Stådt auf östareichischm Gebiet gwesn. Weitare wichtige Orte san Virunum (nördlich vôm haiding Klångfurt) und Teurnia (in da Nähe vô Spitåi ãn da Drau) gwesn.

Nåch da Ausbreitung vôm Kristntum im 2. Jåhrhundat n. Kr. is da lãngsãme Niadagãng vôm Römischn Reich im Zug vô da Vökawãndarung eîgleitt worn. Nåch da kontinuiarlichn Bedrängung vô da Prowinz Noricum durch d' Gotn, Slawn und Àwàrn håd åb 'm 6. Jåhrhudat dé Besiedelung durch d' Bajuwàrn und im haiding Voràrlberg durch d' Alemannen ãgfãnga. Im nördlichn Åipmraum håd dés åb da Mittn vôm 6. Jåhrhundat 's Boarische Stãmmesherzogtum büidt, vô dém dé Herrscha aus 'm Gschlecht vô d' Àgilofinga gstãmmt håm. Nur wenige Jåhrzehnte spàda is römische Reich schliaßlich endgüitig zfåin gwesn.

Frãnknreich und Heiligs Römischs Reich 700 bis 1806 n. Kr.

Weite Gebiete vôm haiding Östareich håm im spàdn 8. Jåhrhundat zum Boarischn Stãmmesherzogtum im Fränkischn Reich vôm Kårl 'm Großn ghert. Im foigndn Ostfrãnknreich is dé Region vôm haiding Niadaöstareich seid 856 (Marchia Orientalis) d' Karolinga untastöit worn. Dé Grénzmårk im Südostn vôm Reich is zur Keimzöin vôm spàdan Östareich worn. 's Gebiet is åwa 907 ãn d' Ungarn valurn gãnga. Erst nåch da Schlåcht auf 'm Lechföid 955 håd 's ostfränkische Reich wieda nåch Ostn hî expandiarn kenna und es san naie Herzogtüma und Mårkgråfschåftn entstãndn. Mid dem is à a naie Wöin boarischa Siedlungstätigkeit eîtretn.

Friedrich I. (Barbarossa)

Im Jåhr 976 is dé öideste Ländaeîheit auf 'm Bodn da haiding Repubblik Östareich in Form vôm söibständing Herzogtum Kärntn entstãndn. Im söim Jåhr is dé Marchia Orientalis vô Kaisa Otto II. am Båbmgerga-Gråfm üwaeignet worn. Dé Marchia Orientalis is erstmåis "Ostarrîchi" gnãnnt worn (Ausspråch und Schreibweis håbm sé spàda zu "Österreich" gwãndlt). Dé öideste bekãnnte schriftliche Nennung vôm Nãmen stãmmt aus 'm in Bruchsåi vafåsstn Dokument vom 1. Nowemba 996. Dådrinn is a Schenkung vôm Kaisa Otto III. ãn an Bischof vô Freising festghåitn, nämlich vô an Gebiet in da gwöhlich Ostarrîchi gnãnntn Region. (Regione vulgari vocabulo Ostarrichi) wobei dé Region um Naihofn ãn da Ibbs gmànt gwesn is (in loco Niuuanhova dicto). Dé Urkundn wird haid im Boarischn Stååtsàrchiv in Minga aufbewåhrt. 's Gebiet is à åis "Ostlãnd" (lat. Austria) oda "Osterland" bekãnnt und am 8. Septemba 1156 vôm Kaisa Friedrich I. (Bàrbàrossa) auf 'm Hoftåg in Kraizhof bei Rengschburg zu am eingständing, vô Bayan unåbhänging Herzogtum erhom. Då beginnt dé eingtliche Gschichte vô Östareich åis söibständigs Territorium innahåib vôm Heiling Römischn Reich.

Båbmberga håm åb 1278 d' Håbsburga gfoigt, dé eana Herzogtum Östareich durchs gföischte Privilegium Maius (maius = gressa, Komparativ zu lat. magnus = gross) zum Erzherzogtum gmåcht håm, um eanan bsundan Rãng z' betona. Sé håm eana Herrschåftsgebiet bis 1526 weida ausdehnt und san zum Måchtfaktor im Heiling Römischn Reich worn. Schô dé spàdan Båbmberga håm dé Steiamårk mid Östareich vabundn kenna, d' Håbsburga håm dåvô ausgehnd mid da Erwerbung vô Kärntn, Tiroi, 'm Krain und ãndane Gebiete an Ländakomplex in d' Oståipm schåffm kenna, wöicha "Herrschåft z' Östareich" gnãnnt worn is. Åb 1438 håd dé Dînastie fåst durchgehnd d' römisch-daitsche Königs- und dåmit vabundene Kaisawürde bsessn.

Vom spàdan 15. Jåhrhundat bis 1690 san d' håbsburgischn Lända ständing Ãgriffm vôm Osmànischn Reich ausgsétzt gwesn, wöichas vô Ungarn aus westwerts gstrebt håd. Erst 'm berühmtn Prinz Aigén vô Savoyen is glunga, dé Türkn dauahåft hinta Böigràd zuruggzdränga. Dé Reformazion vô da Kirchn håd sé am Ãfãng recht schnöi durchsetzn kenna, is åwa im Lauf vôm 17. Jåhrhundat zruggdrängt worn.

1713 is mid dé Pràgmàtischn Sankzionen erstmåis a für ålle håbsburgischn Lända gleichamåßn güitigs Grundgsetz in Kråft tretn. Dés håd féstglégt, dass auf Kaisa Kårl VI. († 1740) (wöicha kàn männllichn Erbm ghåbt håd) seî Tochta Maria Theresia åis Monarchin vô da östareichischn Erblãnde foing soid. Im Östareichischn Erbfoigekriag håds naie Haus Habsburg-Lothringen d' Erblända großteils für sé behauptn kenna. Åis Praißn und Russlãnd im 18. Jåhrhundat Poin aufteilt håm, håd Östareich Gàllizien und Lodomerien zuagsprochn kriagt.

Frãnz I. håd 1804 's Kaisatum Östareich gründt und håd åis Kaisa Frãnz I. 'n Titl vô Östareich ãgnumma. 1806 håd a untam Drugg vô Nàpoleon d' Kaisakrone vôm Heiling Römischn Reich Daitscha Nazion niadaglegt, womid dés à de jure z' bestêh aufghert håd. Somid is a für zwà Jåhr da ânzige Dobbekaisa in da Gschicht gwesn.

Kaisatum Östareich (1804 - 1867) und Östareich-Ungarn (1867 - 1918)

k.u.k. Màrine Àdmiràl Tegetthoff in da Seeschlåcht vô Lissa

's naie Kaisatum Östareich is a Vüivöikastååt gwesn, in dem außa daitsch à no ungarisch, tschechisch, poinisch, ukrainisch, rumänisch, kroàtisch, serbisch, slowakisch und slowénisch grédt worn is. Mid seine vurmåis zum Heiling Römischn Reich gherendn Gebietn håds åb 1815 zum Daitschn Bund ghert. In dera Bundesvasãmmlung håd da östareichische Gsãndte 'n Vursitz gfihrt. 's Lãnd Såizburg is im Jåhr 1816 åis Herzogtum ãn 's Kaisatum Östareich gfåin, nåchdém 's seid 1328 a eingständigs Früsterzbistum gwésn is.

Leitenda Politika vôm östareichischn Biedamaia is da Außnminista und spàdane Stååtskãnzla Klémens Mettanich gwésn. Eam is dådrum gãnga, d' Bevökarung mid Zensur und Spitzlsîstem ruhigzstöin, um d' åide Ordnung z' erhåitn: dé åbslolute Monarchie. Dé gleichn Ziele håd zu dém Zeidpunkt Praissn und Russlãnd ghåbt, gmoâsãm håm dé drei Monarchien d' Heilige Allianz gründt. Ãndaraseits håd in dera Epochn d' Industrialisiarung in Östareich ståttgfundn. 1837 håd zwischn Floridsdorf bei Wean und Daitsch Wågrãm d' erste Dåmpfeisnbãh vakehrt. Dés is dés erste Teilstiggé vô da Nordbãh gwesn, da wichtigstn Bãhstreggn vô da Monarchie.

In da Rewuluzion vôm Jåhr 1848 håbm dé Vöka vô da Monarchie nåch Demokratie und Unåbhängigkeit gstrebt; da Stååtskãnzla Mettanich is fajågt worn. Nur d' k. u. k. Àrmee unta Radetzky, Jelačić und Windisch-Graetz und da Hüife vô da Russischn Àrmee håm da Monarchie 's üwaleem gsichat. Am 2. Dezemba 1848 håd da 18-jährige Frãnz-Josef 'n krãnkn Kaisa Ferdinãnd I. auf 'm Thron åbglöst. Da unerfåhrene naie Herrscha håd 1849 üwa d' aufständischn Ungarn gricht ghåitn und håd a Dutznd vô d' hechstn ungarischn Heeresführa hîrichtn låssn. Seî Popularität is in dé erstn 20 Jåhr vô seina Regiarung ausgsprochn gring gwesn.

In da Schlåcht vô Solferino 1859 is d' Vurherrschåft in Norditalien, in da Schlåcht vô Keniggrätz 1866 da Vursitz im Daitschn Bund valurn gãnga. Da Kaisa håd im Innan tiafgreifmde Reformen durchfirn und seî neo-åbsolutistische Regiarungsweis aufgeem miassn; géng seîn zàchn Wiedastãnd håd d' Umwãndlung in a konstituzionelle Monarchie gfoigt.

Da mid d' Ungarn dazüide Östareichisch-Ungarische Ausgleich vô 1867 håd zur Umwãndlung vô da östareichischn Monarchie in d' östareichisch-ungarische Dobbemonarchie gfihrt. D' Begünstigung vô d' Magyarn, dé in da innenpolitik vô Östareich weitestgehend unåbhängig worn san, håd 'n Nazionàlitätnkonflikt géngüwa d' ãndan Vöka vô da Monarchie weida ãghàzt. Währnd im östareichischn Reichsråt ålle Nazionàlitätn vatretn gwesn san und 1907 's åigemeine Wåihrecht fir Mãnna eîgfihrt worn is, san d' néd-magyarischn Nazionàlitätn im ungarischn Reichståg stårk benåchteiligt gwesn; 's åigemeine Wåihrecht is bis 1918 à néd zstãnd kemma.

Nåch 'm dazwungenen Rüggzug aus Daitschlãnd und Italien håd d' Monarchie Südosteuropa åis nais Eîflussgebiet dakorn. Durt håd 's åwa (vô Russlãnd untastützt) nazionàle südslawische Stååtnkonzepte geem, dé mid dénen vô da üwanazionàln Monarchie konkurriart håm (Håbsburg is für vüi politische Àktiwistn auf 'm Bàlkan zum Feind worn, wöicha 'n üwanazionàln Zãmmenschluss behindat håd).

Nåch 'm Àttntåt vô Sàrajewo håd d' Söibstüwaschätzung vô Östareich-Ungarn und d' "Automàtik" vô d' europäischn Beistãndspàkte 1914 zum Erstn Wöidkriag gfihrt, der 1918 zum End vô da "k.u.k. Monarchie" gfihrt håd.

Gründung vô da Repubblik

's Stååtsgebiet vô da Repubblik Daitschöstareich 1918 - 1919 (vôm Nazionàlråt beãspruchts Gebiet)

Östareich-Ungarn is mid 'm End vôm Erstn Wöidkriag zafåin. Am 21. Oktowa 1918 san 's erste Måi dé daitschn Reichsåbgeordnetn vô da Monarchie (Dé Mehrheit vô d' Östareicha håd sé dåmåis no zum daitschn Voik dazuagherig gfüiht) zum erstn Måi åis "Prowisorische Nazionàlvasãmmlung fir Daitschöstareich" zãmm; 'n Vursitz håd da Kårl Seitz ghåbt. Eana Voizugsausschuss, eemso unta 'm Vursitz vôm Seitz, is Stååtsråt gnãnnt worn und håd am 30. Oktowa 1918 d' erste Regiarung vô Daitschöstareich bestöit (d' Minista håm Stååtssekretäre ghàßn); ersta Stååtskãnzla is da Kårl Renna worn, der bei da Gründung vô da Zwoatn Repubblik naialich a wichtige Roin gspüit håd. Ersta Außnminista is da Wiktor Ådla gwesn. Auf 'm vurwiengd vô Menschn mid daitscha Muattaspråch bewohntn Gebiet vô Åidöstareich is somid a naia Stååt entstãndn.

Dé no ãmtiarnde kaisaliche Regiarung håd Ãfãng Nowemba 1918 vasuacht, 'n daitschöstareichischn Stååtsråt in d' Wåffmstüistãndsentscheidungen mideîzbeziang. Da Stååtsråt håd åwa entschiedn, dass d' Monarchie dé 'n Kriag ãgfãnga håd, dén à beendn muaß. Da Wåffmstüistãnd zwischn Östareich und Italien vôm 3. Nowemba 1918 (d' ungarischn Trubbm håm d' Front bereits mid 'm End vôm Oktowa, zum Austritt vô Ungarn aus da Reàlunion mid Östareich, valåssn) is somid vôm Kaisa Kårl I. und seina k.k. Regiarung vaãntwortt worn.

Führnde Politika vô da k.k. Regiarung und 'm Stååtsråt håm gmoâsãm d' Erklärung ausgårbeitt, mid dera da Kaisa Kårl I. am 11. Nowemba 1918 auf "jedn Ãteil ãn d' Stååtsgschäftln" vazichtt håd. Dés is zwår néd 's söiwe wia a Åbdãnkung gwesn, dé Entscheidung üwa d' Stååtsform is åwa de fàkto gfåin. Am 12. Nowemba 1918 is vô da Prowisorischn Nazionàlvasãmmlung fromell bschlossn worn, dass da Stååt Daitschöstareich a demokratische Repubblik is.

Erste Repubblik (1918 - 1934)

In da Repubblik san à erstmåis ålle Fraun wåihberechtigt gwesn. In dé Koàlizionsregiarungen 1918 - 1920 san bedaitnde Soziàlgsetze (z. Bsp. Schåffung vô da Årweitakãmma åis gsetzliche Intaressnsvatretung vô d' Årweita und Ãgstöidn, Åcht-Stundn-Tåg, Soziàlvasicharung) entstãndn. Da Ådl is im Åprüi 1919 åbgschåffm worn; Mitgliada vô da Familie Håbsburg-Lothringen håm in Östareich bleim derfm, wãnn sa sé åis Bürga vô da Repubblik bekãnnt håm und jedn Herrschåftsãspruch aufgeem håm. "Da ehemålige Träga vô da Krone" (wiara im Gsetz ghàßn håd) is, weila d' Åbdãnkung vaweigat håd, auf Daua aus 'm Lãnd vawiesn worn, is åwa bereits zvur schô in d' Schweiz ausgroast, weil a da drohndn Intaniarung entgéng wirkn woit. D' "Familienfôôs" vôm Haus Håbsburg-Lothringen san åis Stååtseingtum deklariart worn; indiwiduöis Priwatvamöng is néd ãtastt worn.

Einige Gebiete, in dénen d' Mehrheit vô da Bevökarung Daitsch gredt håd (z. Bsp. 's Egalãnd, Südmährn, Südtiroi) håm åwa auf Wunsch vô d' Siegamächte néd bei Östareich vableim derfm. Im Vatråg vô Saint-Germain is 1919 da Stååtsnãm "Repubblik Östareich" vurgschriem, und da laut da Vafåssung vurgsehngne Beitritt zur nain Daitschn Repubblik untasågt worn.

Am 21. Oktowa 1919 is da Nãm in "Repubblik Östareich" gändat und 1920 's naie östareichische Bundesvafåssungsgsetz (B-VG) bschlossn worn ('s güit in da Fåssung vô 1929, mid dera 's Ãmt vôm Bundespräsidentn gstärkt worn is, im Wesntlichn bis haid). Im Jåhr 1921 is Burnglãnd, da üwawiegnde daitsch Besiedlte Teil vô Westungarn, åis söibständigs Lãnd im Bund in d' Repubblik aufgnumma worn. D' Bundesregiarung håm seid 1920 d' Kristlichsozjàln und eanare Koàlizionspàrtna vôm rechtn Flügl gstöit. D' Soziàldemokratn, Mehrheitspàrtei im "Rotn Wean", san auf Bundesebne in schårfa Opposizion gwesn.

Dé Hüpainflazion vô d' friaran zwoânzga Jåhr is 1925 durch d' Eîführung vôm Schilling beéndt worn. Â Schilling is mid 10.000 Kronen umtauscht worn. D' konsawative Regiarung håd dafia gsorgt, dass da Schilling a stabile Währung gwesn is; er is åis Åipmdollàr bezeichnet worn. D' Kehrseitn vô dera kårng Wirtschåftspolitik is gwesn, dass in da 1929 eîsetzndn Wöidwirtschåftskrisn kaum stååtliche Måßnãhmen zur Bekämpfung vô da enorm hohn Årweitslosigkeit vurgsehng gwesn san.

Politische Wehrvabänd (Repubblikanischa Schutzbund, Hoamwehr, usw.) håm Mãnna ãzong, dé åis Soziàldemokratn an Umsturz befürchtt håm oda åis Rechte dé Demokratisiarung åbgléhnt håm. 1927 is in Schåttndorf im Burnglãnd auf wåffmlos demonstriarnde Schutzbündla gschossn worn. A Inwalieda und â Kind san z' Tod kemma. Da Freispruch vô d' Schützn, a klassischa Justizirrtum, håd Radikàle am 15. Juli 1927 'n Justizpalåst in Wean stürmen und in Brãnd steggn låssn. Dé völlig üwafordate Polizei håd dådrauf hî in aißasta Brutalität wåihlos in d' große Menschnmeng gschossn und håd dånn Jågd auf flüchtnde Demonstrantn gmåcht. Bei da sognãnntn Julirewoitn san 89 Laid umkemma, dåvô viar Polizistn. Bundeskãnzla Prälat Dr. Ignàz Seipl håd im Parlament 's skandalöse Vurgeh vô da Polizei vadeitigt.

In d' foigndn Jåhrn håd d' schlechte Wirtschåftslåg und politische Ausanãndasetzungen in Östareich imma tiafa in a Krise gfihrt. Da Austromàrxismus håd vô an Endzüi Diktatur vôm Proletariàt gredt und håd d' Konsawativn Ãngst eîgjågt (ålladings woit ma dés Züi auf demokràtischn Weg dareichn). Auf da rechtn Seitn vôm Parteinspektrum håd sé teilweis d' Auffåssung bràt gmåcht, dé Demokratie wàrad zur Lösung vô d' Probleme im Lãnd néd geeignet. Da Mussolini is dåfür 's Vurbüid gwesn.

Âna vô d' Kristlichsoziàln Politika, dé d' Håitung vatretn håm ('s håd à Kristlichsoziàle Demokratn wia 'n Leopoid Kunschàk geem), is da Englbert Doifuaß gwesn. Wia da Nazionàlråt, nåch 'm Rüggtritt vô ålle drei Nazionàlråtspräsidentn, (wéng âna Streitfråg um a Åbstimmung) ausaranãndagãnga is, håd a im März 1933, aufgrund vô dera Gschäftsordnungskrisn, seî Wiedazãmmtretn mid Polizeigwåit vahindat und håd d' "Söibstausschåitung" vôm Parlament vakündt. A Petizion ãn an Bundespräsidentn Wilhelm Miklas, fir d' Wiedaherstellung vôm vafåssungsmäßing Zuastãnd, dé vô mehr åis âna Million Leid untazeichnet worn is, is erfoiglos bliem, obwoih 'n Miklas d' Vafåssungswiedrigkeit vôm Vurgeh vôm Doifuaß klår gwesn is.

Austrofaschismus und Ständesstååt (1934 - 1938)

Mehr Informazionen im Àrtikl: Ständesstååt Östareich

D' Kruggnkraizflåggn vôm Ständesstååt, dé da Stååtsflåggn gleichgstöit gwesn is.

Doifuaß håd 's vasehtnlich néd aufghobmne Kriagswirtschåftliche Ermächtigungsgsetz vô 1917 gnutzt, um furtã Gsetze durch Vaordnungen vô da Bundesregiarung z' ändan oda eîzfihrn. Am 12. Fewa 1934 håm dé bis dåhî schwelnden Ausanãndasetzungen zwischn d' regiarndn Kristlichsoziàln (Våtaländische Front) und d' opposizionöin Soziàldemokratn im Östareichischn Bürgakriag eanan gwåitsãmen Hohepunkt dareicht. D' Regiarung håd 's Bundeshear und seine Kanonen eîgsétzt. 's håm einige Todesurteile géng Schutzbündla gfoigt, dé d' Åbsétzung vôm Weana Bürgamàsta und 's Vabot vô da Soziàldemokratischn Partei und eanare Vurföidorganisazionen. Doifuaß håd am 1. Mai 1934 'n Bundesstååt Östareich auf ständischa Grundlåg (Ständesstååt) proklamiart. Es håd sé um a Diktatur ghãndlt, dé schô dåmåis (z. Bsp. in an Priwatbriaf vô Miklas, wia da Friedrich Heer berichtt) mid 'm Begriff "Austrofaschismus" bezeichnet worn is.

Wenige Wochn danåch is 's zum Juliputsch vô Ãhänga vô da in Östareich vabotenen NSDAP kemma. A påår Putschistn is glunga am 25. Juli 1934 in 's Bundeskãnzlaãmt vurzdringa, wo da Doifuaß so schwàr valétzt worn is, dass a kurz drauf vastorm is (Da Doifuaß is daschossn worn). Da Putschvasuach is innahåib wéniga Tåg niadagschlång worn. Neia Bundeskãnzla is da Kurt Schuschnigg worn.

D' Politik vôm Ständesstååt håd drauf åbzüid, Östareich åis 'n "bessan daitschn Stååt" dårzstöin. In da Tåt is Östareich dé um vüi müidare Diktatur gwesn: Zåihreiche vô d' Nazis vafoigte Laid, vuråim Schauspiela und Schriftstella, håm in da Zeid vô 1934 - 1938 in Östareich Zuaflucht gsuacht. Im aißan Erscheinungsbüid håd 's Reschiem (dés is spàda "Konkurrenzfaschismus" gnãnnt worn) Elemente aus 'm faschistischn Italien und aus 'm nazionàlsoziàlistischn Daitschlãnd kopiart: Aufmärsche mid am Fãhnenmea, d' Eîheitsorganisazion "Våtaländische Front", 's Führaprinzip, 's Vabot vô d' Partein.

Da Adoif Hitla håd beim Juliputsch no an Unbeteiligtn gspüid, weil da Mussolini Östareich dåmåis no åis an unåbhänging Stååt dahåitn woit. Da Drugg vôm Drittn Reich auf Östareich håd sé åb 1934 vô Jåhr zu Jåhr vastärkt, weil da Mussolini imma mehr mid 'm Hitla zãmmpacket håd. Da Schuschnigg is bei am Teffm vôm Hitla eîgschüchtat und erpresst worn, daitschnazionàle Minista in seî Regiarung aufznehma. Åis dãnn da Kãnzla in am Vazweiflungsàkt a Voiksåbstimmung üwa d' Unåbhängigkeit vô Östareich ãkündigt håd, håd da Hermann Göring durch telefonische Drohung ãn an Bundespräsident Miklas d' Eîsetzung âna NS-Regiarung dazwunga. Pàràllel zum Ãmtsãtritt vô dera am 12. März 1938 håd da längst vurbereitete Eîmarsch vô d' daitschn Trubbm (Sondafåi Otto) ståttgfundn. Zu dém Zeidpunkt håm mãnchaorts (z. Bsp. in Gràz) d' eîhoamischn Nazis bereits d' Måcht daglãngt ghåbt. Am 13. März 1938 håd da Hitla, vô da Begeistarung vô seine östareichischn Ãhänga motiwiart, 's ursprünglich néd vô eam fir dén Zeidpunkt vurgsehngne Ãschlussgsetz, dalåssn. Sofurt håd da Terror géng d' jüdische Bevökarung in Östareich ãgfãnga, wöicha à in sognãnnte "Àrisiarungen" ( da Raub ãn jüdischm Eingtum) sein Ausdrugg gfundn håd.

Dritts Reich (1938 - 1945)

Hauptàrtikl: Östareich in da Zeid vôm Nazionàlsoziàlismus, schau à unta: Zwoata WöidkriagDritts ReichHolocaust

Am 12. März 1938 is d' Daitsche Wehrmåcht in Östareich eîmarschiart und vô da Bevökarung mid Begeistarung empfãnga worn. Dé am 10. Aprüi ståttgfundne Åbstimmung håd a Ergebnis vô 99,73 % fir 'n Ãschluss ãn Daitschlãnd ergeem. Östareich is åis Lãnd erstmåi åis sognãnnte "Ostmårk" dahåitn bliem. Am 21. Aprüi 1939 san dãnn åwa d' ehemåling Bundeslända und Wean durch Gsetze zu "normale" Reichsgaue umbüidt worn (da Nãm Östareich soidat vaschwindn). Dåbei is Burnglãnd zwischn d' Gau Niadadonau und Steiamårk aufteilt, Osttiroi ãn an Gau Kärntn ãgschlossn und da steirische Teil vôm Såizkãmmaguad is zum Gau Owaöstareich kemma. D' Flächn vô Wean is auf Kostn vô seim Umlãnd vadreifåcht worn (Groß-Wean).

Östareich is åis "Ostmårk" und båid drauf åis "Åipm- und Donaureichsgaue" bezeichnet worn. Da gebürtige Östareicha Àdoif Hitla håd nåch seim beruflichm Scheitan in sein Hoamatlãnd und nåch seina politischn Karriere in Daitschlãnd, Östareich in d' nazionàlsoziàlistische Wüikürherrschåft gfihrt und håd in da Foing ålle Hîweise auf a Eingständigkeit vôm Lãnd tüing låssn. Da 1939 ausbrochene Zwoate Wöidkriag håd schliaßlich zum Untagãng vôm Drittn Reich gfirt.

Våwaitung

Östareich besteht aus naî Bundesländan; Wean åis Bundeshauptstådt is âns davô. Dé ãndan åcht Lända gliadan sé in 84 Bezirke, dé wiedarum in Gmoândn untateilt san, sowia in 15 Statutàrstädte, dé d' Bezirksvawåitung söiwa ausüm.

Östareichische Bundeslända:


1. Burnglãnd
2. Kärntn
3. Niedaöstareich
4. Owaöstareich
5. Såizburg
6. Steiamårk
7. Tiroi
8. Voràrlberg
9. Wean

Fàhne Bundeslãnd Hauptstådt Bevökarung Flächn
(in km²)
Eîwohna
(pro km²)
Städte Gmoândn
(insgesamt)
Burnglãnd Eisnstådt 276.419 3.965 69,7 13 171
Kärntn Klångfurt 559.440 9.536 58,7 17 132
Niedaöstareich St. Pöitn 1.552.848 19.178 81,0 74 573
Owaöstareich<